Programma Zelfbeschikking: Stichting Oy Vey

Stichting Oy Vey is een van de zes organisaties die het Oranje Fonds twee jaar lang ondersteunde binnen het programma Zelfbeschikking: Jezelf Kunnen Zijn. Met hun project Queer Jewish Joy zet Stichting Oy Vey zich in voor de emancipatie van queer joden in Nederland door middel van verschillende activiteiten. Door deelname aan het programma heeft de stichting grote stappen gezet om ruimte te creëren voor deze doelgroep.

Emancipatie en eigenaarschap

Queer joden voelen zich vaak buitengesloten: ze verbergen hun jood-zijn in queer ruimtes of onderdrukken juist hun queerheid in joodse ruimtes, bleek uit signalen die Oy Vey ontving uit de doelgroep. Queer Jewish Joy richt zich daarom op de viering en ontplooiing van queer joden.

"Met dit project hebben we gewerkt aan het vergroten van zelfbeschikking onder LHBTI+ joden door hun gevoel van eigenaarschap over de joodse cultuur te vergroten."

Stichting Oy Vey

Hoe zagen de afgelopen 2 jaar eruit voor Queer Jewish Joy?

In het eerste jaar van de projectperiode lag de focus op het bieden van ruimte aan queer joden en organiseren van evenementen met een Joodse LHBTI+-insteek. Hierdoor heeft Oy Vey de behoefte en zorgen van queer joden beter in beeld gekregen. In het tweede jaar verschoof de aandacht naar het opbouwen van een hechtere gemeenschap. In twee jaar tijd organiseerde Oy Vey tien activiteiten met in totaal bijna 800 aanwezigen en dertig vrijwilligers.

Zichzelf zijn, in beide werelden

Queer personen worden vaak uitgesloten van joodse gebruiken, traditie en ritueel. Deze uitsluiting is, benadrukt Ov Vey, erg pijnlijk en zorgt bij veel queer mensen voor een afstand tot het joodse deel van hun identiteit. Dankzij een persoonlijke aanpak en laagdrempelige uitnodigingen om mee te doen aan gesprekken, leersessies, en culturele activiteiten, is er een hechte community binnen Oy Vey ontstaan.

"Een deelnemer vertelde dat hij voorafgaand aan onze Poerim viering naar de synagoge was, waar hij nog in de kast zit. Op de Poerim-viering kon hij voor het eerst zichzelf zijn in een joodse context."

Stichting Oy Vey

Het project heeft ook een omgekeerd doel: joodse cultuur zichtbaar maken in overwegend niet-joodse, queer ruimtes. Zo nam cultureel podium Sexyland een joods feest op in de eigen programmering, waardoor Oy Vey nieuwe, niet-joodse netwerken bereikte.

De deelname aan Pride March vormde een volgende stap om joodse aanwezigheid zichtbaar te maken in de queer community. Hoewel de ervaring spanning met zich meebracht, was het belangrijk voor de achterban om hierbij aanwezig te zijn. De deelnemers gaven aan steun en herkenning te vinden bij elkaar en zich onderdeel van de Oy Vey gemeenschap te voelen.

Wat Oy Vey zelf leerde

De evenementen met een laagdrempelige toegang voor de doelgroep werkten goed. De bijeenkomsten in Sexyland en het Oy Vey Filmfestival trokken veel nieuwe deelnemers aan. “De combinatie van feestelijkheid, veiligheid en joodse cultuur maakte dat mensen zich direct welkom voelden”, constateert Oy Vey.

In het tweede jaar schoof de aandacht meer naar de activatie van de eigen achterban, omdat duurzame verandering vraagt om persoonlijk contact en een hechte band. Stap voor stap werd de regie steeds meer bij de doelgroep zelf gelegd, waardoor de betrokkenheid en eigenaarschap groeide. Ook de samenwerking met gevestigde joodse organisaties zoals het Joods Cultureel Kwartier en het Joods Filmfestival zorgde voor meer zichtbaarheid en erkenning.

"Diep in mij komt de zon op en ik voel me eindelijk héél. Lesbisch én Joods, dat kan gewoon."

Deelneemster Queer Jewish Joy

Over Stichting Oy Vey

Oy Vey is een radicaal inclusieve joodse grassroots-beweging in Nederland, uitgegroeid van een informeel initiatief tot een gemeenschap van ruim 600 betrokkenen. De organisatie brengt joden samen rond feestdagen, rituelen, gesprek en activisme, met als missie een joodse beweging te vormen die de diversiteit van identiteit en achtergrond viert.

Ga naar Stichting Oy VeyOpent in een nieuwe tab