Investeren in gemeenschapskracht werkt
In buurten waar bewonersregie centraal staat en relaties bewust worden versterkt, groeit het zelfvertrouwen, de onderlinge verbondenheid en de bereidheid om initiatief te nemen. Dat leidt tot meer activiteiten, nieuwe ontmoetingsplekken en zichtbare verbeteringen in de leefomgeving. Dit blijkt uitonderzoek in 33 buurten in Nederland, door het Verwey- Jonker Instituut en de HAN University of Applied Sciences, in opdracht van het Oranje Fonds.
Het rapport toont ook aan dat deze ontwikkeling vraag om structurele steun, toegankelijk beleid en heldere afspraken tussen bewoners en instanties. In een tijd waarin maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden en de druk op de democratie toeneemt draagt het onderzoek bij aan een belangrijke boodschap. “In buurten waar geïnvesteerd wordt in relaties, toegankelijke ontmoetingsplekken en bewonersregie, ontstaat duurzame verandering,” aldus Sandra Jetten, directeur van het Oranje Fonds.
Over het onderzoek
Tussen 2023 en 2025 zijn de gemeenschapsgerichte aanpakken in 33 buurten gevolgd binnen de programma’s Sterke Buurtverbinders van het Oranje Fonds en Van Buurten naar Communities van LSA Bewoners. Het onderzoek van Verwey-Jonker en HAN bestond uit een combinatie van buurtscans, vragenlijsten, Wijkwaardenkaartgesprekken, diepte-interviews en dialogische bijeenkomsten. Onderzocht werd wat werkt, voor wie, wanneer en onder welke omstandigheden.
Uitkomsten & lessen
Uit het onderzoek blijkt dat bewoners een cruciale schakel zijn in het versterken van hun buurt. Naarmate hun zelfvertrouwen groeit, nemen ze vaker initiatief en kunnen professionals meer gaan coachen in plaats van sturen. Het resulteert in nieuwe activiteiten, ontmoetingsplekken en zichtbare verbeteringen in de leefomgeving. Relaties vormen hierbij de kern. Investeren in contact, wederzijdse erkenning en het delen van positieve verhalen, versterkt netwerken en vergroot het gevoel van eigenaarschap.
Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten. In een aantal buurten zijn beleidscycli kort en regels complex. Dit vraagt om een andere manier van werken voor gemeenten, woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties. Eenvoudigere procedures, snellere vergunningsverlening en meerjarige financiering zijn nodig om initiatieven
duurzaam te laten groeien. Ook community builders en buurtverbinders moeten beter worden toegerust om bruggen te slaan tussen bewoners en instanties. Zo kunnen goede ideeën landen in de praktijk. Het eindrapport presenteert gerichte aanbevelingen.
De uitkomsten van het onderzoek zijn gedeeld tijdens het symposium De Kracht van Samen. Het volledige eindrapport wordt gepubliceerd door
het Oranje Fonds, LSA Bewoners, HAN en Verwey-Jonker Instituut.
